سخنی با خوانندگانپیش گفتار
ترجمه متون و جنبش نرم افزاری
إلماع الی تاریخ الفقه و اصوله
* جزء اول: مباحث الفاظ *
- مقدمه
- اصول فقه چیست؟
- تعریف آن
- موضوع هر علم
- تمایز علوم
- موضوع اصول فقه
- مسائل اصول فقه
- غایت اصول فقه
- تبویب (باب بندی) اصول فقه
مباحث اولیه (مقدماتی)
- مباحث اول: حقیقت شرعیه
- تعریف آن
- خلاصه
- مبحث دوم: صحیح و اعم
- ثمره دو قول
- مبحث سوم: اشتراک لفظی در لغت
- تعریف آن
- استعمال لفظ در بیشتر از معنای واحد
- مبحث چهارم: مشتق
- تعریف آن
- اختلاف مبدا
باب اول: اوامر
1. ماده امیر و صیغه آن
- ماده امر
- صیغه های امر
- صیغه افعل و نظائر آن
- دلالت صیغه امر بر مره یا تکرار
- دلالت صیغه امر بر فوریت یا تاخیر
- خلاصه
- تمرینات
2. اقسام واجب
- مقدمه
- عینی و کفایی
- واجب تعیینی و تخییری
- واجب مضیق و موسع
- واجب نفسی و غیری
- واجب شرعی و عقلی
- واجب مطلق و مشروط
- واجب تعبدی و توصلی
3. مقدمه واجب
- تعریف آن
- خلاصه
4. اقتضای امر نسبت به نهی از ضدش
- ثمره نزاع
- خلاصه
5. امر آمر با علم به این که شرط ماموربه مفقود است
6. نسخ وجوب
7. واجب تخییری
8. واجب موسع
باب دوم: نواهی
1. ماده و صیغه نهی
- ماده نهی
- صیغه نهی
- دلالت نهی بر دوام و تکرار
2. اجتماع امر و نهی
- دلائل قائلین به جواز
3. دلالت نهی بر فساد
باب سوم: مفاهیم
1. مفهوم شرط
2. مفهوم وصف
3. مفهوم غایت
باب چهارم: عموم و خصوص
1. عام و خاص
- الفاظ عام و خاص
2. توافق عموم و خصوص
3. اجمال مخصص
3. عمل به عام قبل از جستجوی مخصص
- دلائل مانعین
- ادله مجوزین
5. آمدن ضمیر به دنبال عام
6. تخصیص زدن عام به وسیله مفهوم موافق و مفهوم مخالف
- تخصیص عام به وسیله مفهوم موافق
- تخصیص عام به مفهوم مخالف
- آوردن مخالف مفهوم به دنبال آن
7. آمدن استثناء پس از عمومات متعدد
8. تخصیص زدن کتاب (قرآن) به وسیله کتاب و سنت
باب پنجم: مطلق و مقید
1. تعریف مطلق و مقید
2. اجتماع مطلق و مقید
- اجتماع مطلق و مقید در مستحبات
- دو ملاحظه
- خاتمه
- اصطلاحات بعضی الفاظ
* جزء دوم: ادله عقلی *
مقدمه
فصل اول: قطع
- مجعول نبودن قطع
- تجری و استحقاق کیفر
- نقد سخن اخباریان در باب حجیت قطع
- حجیت قطع قطاع
- تنجز تکلیف توسط علم اجمالی
- امتثال اجمالی (در علم اجمالی)
فصل دوم: ظن
- مقدمه
- ظواهر الفاظ
- قول لغوی
- اجماع منقول
- خبر واحد
- ادله جواز عمل به خبر واحد
- تنبیه
- ظن مطلق
فصل سوم: شک
- مقدمه
- اصل اول: برائت
- مقام نخست: شبهه تحریمی به سبب فقدان نص
- ادله برائت
- قرآن
- سنت
- اجماع
- عقل
- ادله اخباریان
- قرآن
- سنت
- عقل
- تنبیهات
- تقدم اصل موضوعی بر اصل حکمی
- ادله سنن
- حسن احتیاط
- مقام دوم: شبهه حکمی تحریمی با اجمال دلیل
- مقام سوم: شبهه حکمی تحریمی با تعارض دو نص
- مقام چهارم، پنجم و ششم: شبهه حکمی وجوبی
- شبهه موضوعی
- تنبیه
- اصل دوم: تخییر
- اصل سوم: احتیاط
- شبهه غیر محصوره
- قسم نخست: شبهه موضوعی تحریمی
- شبهه محصوره
- دلالت روایات درباره شبهه محصوره
- روشنگری
- فرع
- یک نکته
- شبهه غیرمحصوره
- قسم دوم: شبهه حکمی تحریمی
- قسم سوم و چهارم: شبهه حکمی وجوبی و شبهه موضوعی وجوبی
1. شبهه حکمی وجوبی دایر میان متباینان
2. شبهه موضوعی وجوبی دایر میان متباینان
3. شبهه حکمی وجوبی دایر میان اقل و اکثر ارتباطی
4. شبهه موضوعی وجوبی دایر میان اقل و اکثر ارتباطی
- دو تنبیه
1. شک در جزء یا شرط بودن چیزی به طور مطلق
- ادله قاعده میسور
2. شک در شرط یا مانع بودن چیزی
- شروط احتیاط و برائت
- اصل چهارم: استصحاب
- تعریف استصحاب
- انواع استصحاب
- ادله استصحاب
- روشنگری
- تنبیهات استصحاب
1. توسعه در دایره یقین
2. توسعه در دایره شک
3. لزوم فعلیت داشتن شک در استصحاب
- استصحاب کلی
- اصل مثبت
- جریان استصحاب در امور تدریجی
- جریان استصحاب به هنگام شک در تقدم و تاخر دو حادث
- استصحاب قهقری
- شک در قاطع بودن امر موجود
- استصحاب به مثابه قاعده ای فقهی
- خاتمه
- مطلب نخست: تقاوت میان اماره و اصل
- مطلب دوم: اماره بودن قاعده تجاوز و فراغ
- پژوهش درباره قاعده تجاوز و فراغ
1. جریان قاعده فارغ در همه ابواب فقه
2. اختصاص قاعده به جایی که مکلف به معلوم است
3. جریان قاعده در هنگام شک در شرط
- مطلب سوم: تقدم اصالت صحت بر استصحاب
- مطلب چهارم: تقدم استصحاب بر اصول عملی
- مطلب پنجم
تعادل و تراجیح
- درآمد
- انواع تعارض
- تخصیص، تخصیص، حکومت و ورود
- جمع دلالی میان متعارضان
- تخییر در صورت تکافو متعارضان
- ترجیح در صورت امتیاز یکی از متعارضان بر دیگری
- تنبیهات
- معنای مخالفت با کتاب و اهل سنت
- لزوم فحص از مرجح پیش از اجرای تخییر
- تخییر نسبت به مجتهد و مقلد
- تعارض و تکافو در گفته های لغت شناسان و رجال شناسان
اجتهاد و تقلید
- اجتهاد
- اجتهاد یا مطلق است یا متجزی
- تقلید
- درباره تقلید از اعلم
- ادله لزوم تقلید از اعلم
- لزوم زنده بودن مرجع تقلید
- تحلیل انتقادی پاره ای از ادله احکام
- قیاس
- استحسان
- مصالح مرسل
- شریعت پیشینیان
- مذهب صحابی
